HAIR and Style

Yπογράφει ο Φυσικοθεραπευτής Χαράλαμπος Τιγγινάγκας (Προϊστάμενος του τμήματος φυσικοθεραπείας του νοσοκομείου Aγιος Σάββας)

Με τον όρο Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα περιγράφουμε την παγίδευση του Μέσου νεύρου του χεριού, στην πορεία του μέσα από τον καρπιαίο σωλήνα.

Ο καρπιαίος σωλήνας είναι ένα στενό μονοπάτι στην περιοχή του καρπού, που αποτελείται από οστά, συνδέσμους καθώς και τους μύες και τένοντες που κινούν τα δάκτυλα του χεριού.

Συνήθως, η παγίδευση του μέσου νεύρου προκαλείται λόγω οιδήματος στην περιοχή. Το οίδημα τις περισσότερες φορές οφείλεται σε τενοντίτιδα, δηλαδή σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις, στους τένοντες των καμπτήρων μυών των δακτύλων σαν αποτέλεσμα υπερκόπωσης. Αλλες αιτίες είναι κάταγμα στην περιοχή με εξάρθρωση, μόλυνση, κάκωση του ίδιου του νεύρου.

Αυτό το σύνδρομο εμφανίζεται σε ηλικίες από 30 έως 60, ενώ η συχνότητά του στις γυναίκες είναι τρεις έως πέντε φορές περισσότερη από τους άνδρες, πιθανόν λόγω πιο στενής κατασκευής στις γυναίκες του καρπιαίου συνδέσμου. Στο 50% των περιπτώσεων αφορά και τα δύο χέρια. Το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα εμφανίζεται μόνο σε ενήλικες, ενώ άνθρωποι με διαβήτη ή άλλες μεταβολικές παθήσεις που επηρεάζουν άμεσα τα νεύρα είναι σε υψηλό κίνδυνο να το παρουσιάσουν. Συγκεκριμένες ασχολίες που απαιτούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις κάμψης του καρπού εμφανίζουν σχετικά υψηλή συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου. Αυτού του τύπου οι τραυματισμοί ονομάζονται “Σύνδρομα Υπέρχρησης”, αφορούν τις γραμματείς που δακτυλογραφούν, αυτούς που ασχολούνται με ηλεκτρονικούς υπολογιστές (παρόλο που μελέτη της Mayo Clinic το 2001 έδειξε ότι αυτοί που απασχολούνται με ηλεκτρονικούς υπολογιστές περισσότερο από επτά ώρες την ημέρα δεν εμφάνισαν αυξημένα ποσοστά εμφάνισης του συνδρόμου, σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό), τους ταμίες, τους εργάτες σε γραμμές παραγωγής και τους μουσικούς.

Στάδια του Συνδρόμου του Καρπιαίου Σωλήνα:

• Ελάχιστο μυρμήγκιασμα και μούδιασμα ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες δραστηριότητες που υποχωρεί με την ανάπαυση. Δεν υπάρχει τραυματισμός του νεύρου.
• Ενταση των συμπτωμάτων, αυξημένη πίεση πάνω στο νεύρο.
• Σημαντική πίεση πάνω στο Μέσο Νεύρο με επιδείνωση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα του πόνου, με πιθανή μείωση της ικανότητας σύλληψης αντικειμένων με αυτό το χέρι.

Τα βασικά συμπτώματα είναι:

• Πόνος στον καρπό που μπορεί να ακτινοβολεί σε ολόκληρο το χέρι, ακόμα μέχρι τους ώμους και τον αυχένα. Ο πόνος επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας ή νωρίς το πρωί.
• Μούδιασμα ή βελόνιασμα στο χέρι.
• Μείωση της δύναμης του χεριού.
• Ελάττωση της κινητικότητας της περιοχής.
• Ατροφία των μυών του αντίχειρα.
• Ξηροδερμία, οίδημα ή αλλαγή στο χρώμα του χεριού.

Πρώτες βοήθειες:

• Αμεσα πρέπει να διακόπτεται κάθε δραστηριότητα που προκαλεί πόνο στην περιοχή.
• Εφαρμογή πάγου για τον περιορισμό του οιδήματος ή της μικροαιμορραγίας λόγω του τραυματισμού.
• Περιορισμός των δραστηριοτήτων. Επιτυγχάνεται με την εφαρμογή νάρθηκα, ώστε να προστατεύεται το μέλος από υπερβολικές κινήσεις. Ακόμα και αν δεν είναι απαραίτητη η εφαρμογή του την ημέρα, καλό είναι εφαρμόζεται στη διάρκεια της νύχτας, ώστε να συγκρατείται το μέλος σε ουδέτερη θέση. 
• Αν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν μέσα σε 4 ή 5 ημέρες, η επίσκεψη στο γιατρό είναι απαραίτητη.

Διάγνωση:

Στη διάγνωση του συνδρόμου αυτού πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς η ποικιλία των συμπτωμάτων μπορεί να μας οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Αρχικά εκτιμούμε τα συμπτώματα του ασθενή με σκοπό να διαπιστώσουμε αν πρόκειται για αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο ή για σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα ή συνδυασμό αυτών των δύο, κάτι που δεν είναι καθόλου απίθανο. Θα πρέπει να διαπιστώσουμε αν υπάρχει πίεση του μέσου νεύρου στην περιοχή του αυχένα ή στην περιοχή του καρπού ή και στις δύο. Αν δεν συμβεί αυτό, κινδυνεύουμε η θεραπευτική προσέγγιση που θα επιλέξουμε να αποδειχθεί τελείως άχρηστη.

Η λεπτομερής λήψη ιστορικού θα μας δώσει εκείνες τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε για να διαπιστώσουμε τον μηχανισμό που προκάλεσε το πρόβλημα. Η κλινική αξιολόγηση θα μας δώσει σημαντικές πληροφορίες. Οταν υποψιαζόμαστε ύπαρξη συνδρόμου του καρπιαίου συνδρόμου εφαρμόζουμε απλά tests για να εκτιμήσουμε την μυϊκή δύναμη και την αισθητικότητα στο πάσχον χέρι και αντιβράχιο.

Υπάρχουν συγκεκριμένα tests που εφαρμόζουμε με σκοπό να αναπαράγουμε τα συμπτώματα:

• TINEL TEST, πιέζουμε ή εφαρμόζουμε επαναλαμβανόμενες κρούσεις στο μέσο νεύρο στην περιοχή του καρπού. Η δοκιμασία είναι θετική αν προκαλείται μυρμήγκιασμα στα δάκτυλα ή αίσθηση δόνησης.
• PHALEN TEST ή Δοκιμασία Κάμψης του Καρπού, έχοντας το αντιβράχιο σε ευθεία, κάμπτουμε τον καρπό πιέζοντας όλα τα δάκτυλα προς τα κάτω. Η δοκιμασία είναι θετική αν προκληθεί μυρμήγκιασμα ή αυξηθεί το μούδιασμα στα δάκτυλα μετά από ένα λεπτό.

Οι παραπάνω δοκιμασίες καλό είναι να επιβεβαιωθούν και με άλλες διαγνωστικές μεθόδους, όπως είναι το ηλεκτρομυογράφημα και η μαγνητική τομογραφία.

Θεραπεία:

Η θεραπεία μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική.

Συντηρητική Αντιμετώπιση:

• Φαρμακευτική αγωγή όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, παυσίπονα και κορτιζόνη (αποιδηματική δράση), που μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα ή να γίνει απευθείας έγχυση στην περιοχή του καρπού. Προσοχή δίνεται στους διαβητικούς ασθενείς ώστε να μην απορυθμιστεί το επίπεδο σακχάρου στο αίμα. Αλλος τρόπος χορήγησης κορτιζόνης είναι η διαδερμική έγχυση με τη μέθοδο της ιοντοφόρεσης. Μερικές μελέτες έδειξαν ότι η επιπρόσθετη χορήγηση βιταμίνης Β6 βοηθάει στην μείωση των συμπτωμάτων.

Τόσο η συντηρητική όσο και η χειρουργική αντιμετώπιση είναι αποτελεσματικές στην απαλλαγή των ασθενών από τα συμπτώματα τους σε ποσοστό 90% έως 95%.

• Νάρθηκας που μπορεί να χρησιμοποιείται είτε κατά τη διάρκεια της νύχτας, είτε ολόκληρη την ημέρα, ιδιαίτερα αν η επαγγελματική ενασχόληση απαιτεί έντονη δραστηριότητα στην περιοχή του καρπού. Σε αυτή την περίπτωση πάντως, καλό είναι να αποφεύγεται η έντονη δραστηριότητα.
• Κινητοποίηση της άρθρωσης (mobilization), με σκοπό να επιμηκυνθεί αφενός ο σύνδεσμος, αφετέρου να αποκτήσει αντοχή στη φόρτιση. Οι ασθενείς διδάσκονται ασκήσεις διάτασης και κινητοποίησης, ώστε να αποκτήσουν οι ίδιοι τον έλεγχο του προβλήματος.
• Βελονισμός, ομοιοπαθητική και άλλες εναλλακτικές μορφές θεραπείας μπορεί να βοηθήσουν τους πάσχοντες αλλά η αποτελεσματικότητα τους δεν έχει στηριχθεί από ερευνητικές μελέτες. 
• Θεραπευτικός υπέρηχος, ηλεκτροθεραπεία (TENS).

Χειρουργική Αντιμετώπιση:

Οταν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα του ασθενούς τότε επιλέγεται η χειρουργική διατομή του επιμήκους καρπιαίου συνδέσμου, ώστε να απελευθερωθεί το Μέσο Νεύρο από την πίεση. Μπορεί να γίνει είτε με ανοιχτή επέμβαση, είτε ενδοσκοπικά.

Οι επιπλοκές της χειρουργικής αντιμετώπισης είναι:

Καυσαλγία, ατελής διατομή του καρπιαίου σωλήνα, ιδιαίτερα σε ενδοσκοπική χειρουργική αντιμετώπιση, μόλυνση, τραυματισμός του νεύρου (σπάνια), δυσκαμψία, οίδημα.

Πρόληψη:

• Βελτίωση της στάσης και της τεχνικής, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που λόγω της επαγγελματικής δραστηριότητας επιβαρύνουν τον καρπό τους.
• Τακτικά διαλείμματα και αλλαγές θέσης.
• Ασκήσεις διάτασης σε τακτά χρονιά διαστήματα.
• Καλό μυϊκό σύστημα.
• Βελτίωση της εργονομίας κατά τη διάρκεια της εργασίας.

(Πηγή: HAIR&Style, Τεύχος 44)